หมวด ภาษาและวรรณกรรมท้องถิ่น

  • ก  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      กลอนสวด หมายถึง คำร้อยกรองกาพย์ 3 ชนิด กาพย์ยานี กายพ์ฉบัง กาพย์สุรางคนางค์ ไม่ใช่กลอนแต่งขึ้นเพื่อใช้อ่านทำนองเสนาะเล่าเรื่องต่างๆ ตามบ้านและชุมชน เรียกว่าสวดหนังสือ

      แก้วแก่นไท้ หมายถึง ลูกรักและสำคัญอันยิ่งใหญ่ (ภาษาล้านนา)

      เกี้ย หมายถึง เลี้ยงดู (ภาษาล้านนา)

      แก่ หมายถึง ลาก เข็น (ภาษาอีสาน)

      กวย หมายถึง ไกว (ภาษาอีสาน)

      ก้วย หมายถึง  กล้วย (ภาษาอีสาน)

      ก่อม หมายถึง กล่อม (ภาษาอีสาน)

      กล้วยพังลา หมายถึง กล้วยตานี (ภาษาใต้)

      กลางเล หมายถึง กลางทะเล (ภาษาใต้)

  • ข  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      เข้า หมายถึง ข้าว (ภาษาล้านนา)

      ขะยม หมายถึง ลูกศิษย์ (ภาษาล้านนา)

      ขวาย หมายถึง สาย (ภาษาล้านนา) 

      ข้าวฮ้อน หมายถึง ข้าวร้อน (ภาษาอีสาน)

      เข็ด หมายถึง ขลัง เฮี้ยน  (ภาษาอีสาน)

      ขะลำ หมายถึง ห้ามกระทำ (ภาษาอีสาน)

      ไขว่ หมายถึง ครบถ้วน (ภาษาอีสาน)

      ขบ หมายถึง กัด  (ภาษาอีสาน)

      ข้อย หมายถึง ฉัน ผม (ภาษาอีสาน)

      เข็นฝ้าย หมายถึง ปั่นฝ้าย (ภาษาอีสาน)

      ขวน หมายถึง ขวัญ (ภาษาอีสาน)

      ขายหลอด หมายถึง ขายหลอดด้าย (ภาษาอีสาน)

      เขาล้า หมายถึง เขาเตี้ย (ภาษาอีสาน)

      ข่วน หมายถึง ขั้ว (ภาษาอีสาน)

      ขี้ หมายถึง สิ่งไม่ดี (ภาษาใต้)

      เขียด หมายถึง คล้ายกบแต่ตัวเล็กกว่า (ภาษาใต้)

      ขี้พร้า หมายถึง ฟักเขียว (ภาษาใต้)

      ข้าวเปียก หมายถึง ข้าวต้ม (ภาษาใต้)

      ขี้คร้าน หมายถึง เกียจคร้าน (ภาษาใต้)

      ขอหมา หมายถึง ขอขมา (ภาษาใต้)

  • ค  …………………………………………………………………………………………………………………………………

      คดีธรรม หมายถึง เรื่องราวทางศาสนา เรื่องของสมณะนักบวช วรรณกรรมที่เกี่ยวกับศาสนา

      คดีโลก หมายถึง เรื่องราวของชาวบ้านไม่เกี่ยวกับศาสนา วรรณกรรมชาวบ้าน เช่น ตำรายา นิทานท้องถิ่น

      คร่าว, ค่าว หมายถึง ของภาคเหนือ เป็นร้อยกรองมีลักษณะคล้ายการแต่งร่ายยาวของภาคกลาง ใช้ประโยชน์ในการอ่านทำนองเสนาะหรือขับร้องเล่าเรื่องต่างๆ เรียกว่า ขับซอ

      โคลงสาร หมายถึง เป็นการแต่งขับร้องชนิดหนึ่งของลาวและภาคอีสานของไทย การแต่งโคลงสารได้รับความนิยมมากเพราะใช้ในการขับลำ (ขับร้อง) ของหมอลำ

      คึด หมายถึง คิด (ภาษาล้านนา , ภาษาอีสาน)

      ไค่ , ใคร่ หมายถึง อยาก (ภาษาล้านนา)

      คำ หมายถึง ทองคำ  (ภาษาล้านนา)

      ค่วน หมายถึง หิ้ง (ภาษาล้านนา)

      ใคร่หัว หมายถึง หัวเราะ (ภาษาล้านนา)

      ค่ำ หมายถึง ผลาญ ข่มเหง (ภาษาล้านนา)

      คำหล้า หมายถึง ลูกสุดท้องมีค่าดังทองคำ (ภาษาล้านนา)

      เค้าเดื่อ หมายถึง ต้นมะเดื่อ (ภาษาล้านนา)

      ค้อน หมายถึง ไม้ค้อน (ภาษาล้านนา)

      คนหลัก หมายถึง คนฉลาด (ภาษาอีสาน)

      คนใบ้ หมายถึง คนโง่ (ภาษาอีสาน)

      คูน หมายถึง พูน (ภาษาอีสาน)

      คอบ หมายถึง บอกเล่า (ภาษาอีสาน)

      เคย หมายถึง ความชำนาญ  (ภาษาอีสาน)

      เคียด หมายถึง โกรธเคือง (ภาษาอีสาน)

      ค่าว หมายถึง เชือกขนาดใหญ่ (ภาษาอีสาน)

      คิง หมายถึง ร่างกาย (ภาษาอีสาน)

      ความ หมายถึง คดีความ (ภาษาใต้)

      คนมี หมายถึง คนมั่งมี (ภาษาใต้)

      คนใหญ่ หมายถึง ผู้ใหญ่ ผู้มีอำนาจ (ภาษาใต้)

      คอน หมายถึง นครศรีธรรมราช (ภาษาใต้)

      แค่ หมายถึง ใกล้ (ภาษาใต้)

      คุ้มเที่ยง หมายถึง จนกระทั่งเวลาเที่ยง (ภาษาใต้)

      แคงคอ หมายถึง ตะแกงคอ (ภาษาใต้)

  •   …………………………………………………………………………………………………………………………………

      เง่า หมายถึง โง่ (ภาษาล้านนา)

      ง่อม หมายถึง เหงา (ภาษาล้านนา)

  •   …………………………………………………………………………………………………………………………………

      จังหันแม่ออก หมายถึง อาหารเช้า – เพล ถวายพระถวายโดยแม่ออก คือ โยมผู้หญิงอุปัฏฐาก

      จา หมายถึง พูด (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      จี่ หมายถึง เผา (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      เจียม หมายถึง เคารพ ยำเกรง (ภาษาอีสาน)

      จั่ง หมายถึง จึง (ภาษาอีสาน)

      จิหล่อ หมายถึง จิ้งหรีดชนิดหนึ่ง (ภาษาอีสาน)

      จัวน้อย หมายถึง สามเณรน้อย (ภาษาอีสาน)

      จก หมายถึง ล้วง ควัก (ภาษาอีสาน)

      จก หมายถึง กระจก (ภาษาใต้)

      จอนพอน หมายถึง พังพอน (ภาษาอีสาน)

  • ฉ  …………………………………………………………………………………………………………………………………

      โฉ่ฉาว หมายถึง เสียงดัง (ภาษาใต้)

  •   …………………………………………………………………………………………………………………………………

      ชิ้น หมายถึง เนื้อ ชิ้นเนื้อ (ภาษาล้านนา)

      ชาน หมายถึง เหลือเดน (ภาษาใต้)

      ชายเล หมายถึง ชายทะเล (ภาษาใต้)

  •   …………………………………………………………………………………………………………………………………

      ซอ หมายถึง ขับร้อง  (ภาษาล้านนา)

      ซุย หมายถึง ยัน  (ภาษาล้านนา)

      แซง หมายถึง เส้น (ภาษาล้านนา)

      เซาะ หมายถึง เสาะหา (ภาษาล้านนา)

      ซาง หมายถึง ไม้ไผ่จำพวกหนึ่ง (ภาษาล้านนา)

      แซบ หมายถึง อร่อย (ภาษาอีสาน)

      ซ่าง หมายถึง ผู้มีฝีมือ (ภาษาอีสาน)

      ซู้ หมายถึง คู่รัก (ภาษาอีสาน)

      ซำ หมายถึง น้ำซับ (ภาษาอีสาน)

      ซ่วย หมายถึง ช่วย (ภาษาอีสาน)

      เซา หมายถึง หยุด (ภาษาอีสาน)

      เซ่า หมายถึง เช้า (ภาษาอีสาน)

  • ฌ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  • ญ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ญ่างอ้อนแอ่น หมายถึง เดินเตาะแตะ (ภาษาอีสาน)

  • ฎ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  • ฐ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  • ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  • ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  • ด  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ดูแควน หมายถึง ดูถูกดูแคลน

      ดูก หมายถึง กระดูก (ภาษาอีสาน)

      เดียน หมายถึง เดือน (ภาษาอีสาน)

      ดังเหนียว หมายถึง ข้าวตังจากข้าวเหนียว (ภาษาใต้)

      ดุกดิก หมายถึง กระดุกกระดิก  (ภาษาใต้)

      ดุก หมายถึง ปลาดุก (ภาษาใต้)

      ดอกขี้เตรย หมายถึง ดอกหญ้าเจ้าชู้ (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ไต หมายถึง กลุ่มคนที่พูดภาษาตระกูลไต ส่วนใหญ่อยู่นอกประเทศไทย บางส่วนอพยพเข้ามาอยู่ในประเทศไทย เช่น ไตใหญ่ ไตลื้อ ไตดำ ไตแดง เป็นต้น

      ตุ๊เจ้า หมายถึง พระภิกษุ (ภาษาล้านนา)

      ต้าน หมายถึง พูด , เจรจา (ภาษาล้านนา)

      ตูบ หมายถึง กระท่อม  (ภาษาล้านนา)

      ตึงหมู่ หมายถึง ทั้งหมู่  (ภาษาล้านนา)

      ตาลีบลีบ หมายถึง ตากระพริบๆ (ภาษาล้านนา)

      ตึงวัน หมายถึง ทุกวัน (ภาษาล้านนา)

      ตู้ หมายถึง ทู่ (ภาษาอีสาน)

      ต้อน หมายถึง ฝาก ให้ (ภาษาอีสาน)

      ต่าง หมายถึง ชอบกล สำคัญ (ภาษาอีสาน)

      โต หมายถึง ตัวเรา (ภาษาอีสาน)

      ตาเวน หมายถึง ตะวัน (ภาษาอีสาน)

      ตอดตา หมายถึง ตอมตา (ภาษาอีสาน)

      ต้าว หมายถึง ดึง ฉุด (ภาษาอีสาน)

      ตรัน หมายถึง ยัน ค้ำ ต้าน (ภาษาใต้)

      แต้ หมายถึง น้ำชา ในที่นี้หมายถึงปั้นชา (ภาษาใต้)

      ต่อเช้า หมายถึง พรุ่งนี้ (ภาษาใต้)

      ตีนเทียน หมายถึง ตีนเหลืองเหมือนลำเทียน (ภาษาใต้)

      ต้น หมายถึง คำเรียกหรือคำนำหน้านามพระภิกษุทั่วไป (ภาษาใต้)

  •   …………………………………………………………………………………………………………………………………

      เถี่ยน หมายถึง ด้าม (ภาษาล้านนา)

      ถง หมายถึง ถุง (ภาษาล้านนา)

      ถาน หมายถึง ส้วม (ภาษาอีสาน)

      ถึก หมายถึง ถูก (ภาษาอีสาน)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ไท  หมายถึง กลุ่มคนที่พูดภาษาตระกูลไท – ลาว ทั้งที่อยู่ในประเทศไทย และอยู่นอกประเทศไทย

      ไทย หมายถึง กลุ่มคนที่เกิดในประเทศไทย ถือสัญชาติไทย ส่วนใหญ่พูดภาษาไทย กรุงเทพฯ

      ทุ้ม หมายถึง ห่ม (ภาษาล้านนา)

      ทอน, ตอน หมายถึง เวลาบ่าย (ภาษาล้านนา)

      เทิ่งซ้ำ หมายถึง ทั้งซ้ำ (ภาษาอีสาน)

      เทียวทางท่ง หมายถึง ไปทางทุ่ง (ภาษาอีสาน)

      แทก หมายถึง กระแทก (ภาษาใต้)

      ทะ หมายถึง กระทะ (ภาษาใต้)

      ทำแดก หมายถึง ประชด แดกดัน (ภาษาใต้)

      เทียม หมายถึง ตั้งแต่ (ภาษาใต้)

      เทือน หมายถึง สะเทือน (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  • น  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      นิทานตลก  หมายถึง  เรื่องสั้นๆ  ที่มีจุดสำคัญของเรื่องอยู่ที่มีเรื่องที่ไม่น่าจะเป็นไปได้ต่างๆ อาจเป็นเรื่องเกี่ยวกับความโง่ กลโกง  การแก้เผ็ด  การแสดงปฏิภาณไหวพริบ  การพนันขันต่อ  การเดินทางและการผจญภัยที่ก่อเรื่องผิดปกติ  ในแง่ขบขันต่างๆ

      นิทานศาสนา  หมายถึง  นิทานที่มีจุดมุ่งหมายในการสั่งสอนศีลธรรมแก่ประชาชน  แนะแนวทางประพฤติปฏิบัติ สร้างค่านิยมและบรรทัดฐานทางอ้อมให้แก่สังคม  ถ้าเป็นนิทานไทย  จะเป็นเรื่องเกี่ยวกับนรกสวรรค์  หรือเรื่องราวของบุคคลที่ศักดิ์สิทธิ์ในศาสนา โครงเรื่องจะยึดหลักพุทธศาสนาเป็นสำคัญ เช่น  ทำดีได้ดี  ทำชั่วได้ชั่ว

      นิทานก้อม หมายถึง นิทานสั้นๆ ที่บอกเล่าสืบต่อกันมามีทั้งมุขปาฐะและบันทึกลายลักษณ์อักษร

      นิบาตชาดก หมายถึง นิทานอันมีมาแต่พระพุทธศาสนา ได้แก่ เรื่องพระเจ้าสิบชาติ ชาติที่สิบ คือ
มหาเวสสันดร

      นำ หมายถึง กับ (ภาษาอีสาน)

      นัว หมายถึง รสกลมกล่อม อร่อย (ภาษาอีสาน)

      แนว หมายถึง พันธุ์ แบบอย่าง (ภาษาอีสาน)

      นำ หมายถึง ตาม (ภาษาอีสาน)

      น้องหล่า หมายถึง น้องคนเล็ก (ภาษาอีสาน)

      นอนท่า หมายถึง นอนรอ (ภาษาอีสาน)

      นอกชาน หมายถึง ชานเรือน (ภาษาใต้)

      นาดอน หมายถึง นาบนที่สูง ขาดน้ำ (ภาษาใต้)

      น้ำเต้า หมายถึง ฟักทอง (ภาษาใต้)

      เน่ง หมายถึง นิ่ง (ภาษาใต้)

      นกจอก หมายถึง นกกระจอก (ภาษาใต้)

      นาฬิเก หมายถึง มะพร้าว (ภาษาใต้)

      น้องชา หมายถึง น้องขับกล่อม (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      บุดขาว – บุดดำ หมายถึง บุดขาว คือ สมุดไทยขาว บุดดำ คือสมุดไทยดำ เป็นคำเรียกเอกสารโบราณ ภาษาถิ่นใต้

      ใบจุ้ม หรือลายจูม ลายจุ้ม หมายถึง เป็นชื่อเรียกเอกสารหมวดจดหมายเหตุ การบันทึกมีทั้งบันทึกไว้เป็นผ้าทอ กระดาษเยื่อไผ่บันทึกด้วยอักษรไทยน้อยเป็นจำนวนมาก

      บ่าส้าน บ่ากง บ่าห้า หมายถึง ชื่อผลไม้ มะส่าน มะกง และมะห้า (ภาษาล้านนา)

      บ่ท่อ หมายถึง ไม่เท่า (ภาษาอีสาน)

      บ้ หมายถึง โง่ เซ่อ (ภาษาอีสาน)

      เบิ่ง หมายถึง มอง ดู (ภาษาอีสาน)

      บ่อน หมายถึง ที่ แห่ง (ภาษาอีสาน)

      บ่ายแลงๆ หมายถึง บ่ายคล้อย (ภาษาอีสาน)

      บ่แอ้ม หมายถึง ไม่ปกป้อง (ภาษาอีสาน)

      บ่แพ หมายถึง จริง (ภาษาอีสาน)

      บ่อ หมายถึง บ่อน้ำ (ภาษาใต้)

      บ้านหัวนอน หมายถึง บ้านทางทิศใต้ (ภาษาใต้)

      บอกยน หมายถึง ตะบันหมาก (ภาษาใต้)

      เบื้อง หมายถึง กระเบื้อง (ภาษาใต้)

      บนเล่า หมายถึง บ่นอีก (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ปัญญาสชาดก หมายถึง นิทานที่พระภิกษุทางล้านนาแต่งเป็นภาษาบาลีทั้งหมด 50 เรื่อง และนับเข้าเป็นนิทานชาดกแทรกการเทศนาธรรมด้วยพระโพธิสัตว์

      ปั๊บสา หมายถึง ไทยภาคกลางเรียก พับสา คือ หนังสือสมุดไทยโบราณทางภาคเหนือทำจากเยื่อเปลือกไม้สา ในปัจจุบันยังมีทำกันอยู่โดยเฉพาะเอามาทำร่มกระดาษสา

      เปิงใจ หมายถึง พึงใจ  (ภาษาล้านนา)

      ปลาเหยี่ยน หมายถึง ปลาไหล (ภาษาล้านนา)

      แปลง หมายถึง ทำ, สร้าง (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      ปาก หมายถึง พูด (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      ปุด หมายถึง ขาด (ภาษาล้านนา)

      แปลงเพื่อน หมายถึง เป็นเพื่อน (ภาษาล้านนา)

      ป่านป้อง หมายถึง ปกป้อง (ภาษาล้านนา)

      เปิ้น หมายถึง เขา (ภาษาล้านนา)

      ปั๋น หมายถึง แบ่งปัน (ภาษาล้านนา)

      ปูม หมายถึง ท้อง พุง (ภาษาอีสาน)

      ป้อย หมายถึง แช่งด่า (ภาษาอีสาน) 

      เปลี่ยว หมายถึง เป็นโสด (ภาษาอีสาน)

      ปาซิว หมายถึง ปลาซิว (ภาษาอีสาน)

      ปาค่อ หมายถึง ปลาช่อน (ภาษาอีสาน)

      ปาค่าว หมายถึง ปลาเค้า (ภาษาอีสาน)

      ไปไฮ่ หมายถึง ไปไร่ (ภาษาอีสาน)

      ปากตู หมายถึง ปากประตู (ภาษาใต้)

  • ผ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ผญา หมายถึง ปัญญา (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      ผีเป้า , ผีโพง หมายถึง สิ่งชั่วร้าย (ภาษาอีสาน)

      ผักติ้ว หมายถึง ปลาแต้ว (ภาษาอีสาน)

      ไผ หมายถึง ผู้ใด (ภาษาล้านนา , ภาษาอีสาน)

      เผื่อ หมายถึง เมื่อ (ภาษาล้านนา)

      ผวา หมายถึง ที่วางของ หรือหิ้งที่อยู่ข้างหรือเหนือเตาไฟ (ภาษาใต้)

      ผ้าผุดดอก หมายถึง ผ้ายกดอก (ภาษาใต้)

      ผ้าไบ หมายถึง ผ้าสไบ (ภาษาใต้)

      ผง, ผงผาย หมายถึง ผุยผง หรือฉิบหาย (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ฝั่ง หมายถึง รีบ (ภาษาล้านนา)

      ฝนสิฮำ หมายถึง ฝนจะตก (ภาษาอีสาน)

  • พ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      เพิ่น หมายถึง เขา, ท่าน (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      เพียด หมายถึง กระบุง (ภาษาล้านนา)

      เพิ่ง หมายถึง พึ่ง (ภาษาล้านนา)

      พา หมายถึง ภาชนะ (ภาษาอีสาน)

      ไพหญ้า หมายถึง ตับหญ้า (ภาษาอีสาน)

      เพีย หมายถึง ตำแหน่งขุนนางของภาคอีสานในอดีต  (ภาษาอีสาน)

      พ่อเฒ่า หมายถึง พ่อตา (ภาษาอีสาน)

      เพิ่นกะชัง หมายถึง ท่านก็ชิงชัง (ภาษาอีสาน)

      พ่อน้า หมายถึง พ่อเลี้ยง (ภาษาอีสาน)

      เพิ่นสิทาน หมายถึง ท่านให้เห็นทาน (ภาษาอีสาน)

      พี่เณร หมายถึง พี่หรือผู้มีอายุมากกว่า ผ่านการบวชมาแล้ว (ภาษาใต้)

      พร้าว หมายถึง มะพร้าว (ภาษาใต้)

      พาย หมายถึง สะพาย (ภาษาใต้)

      พุงปลา หมายถึง ไตปลา (ภาษาใต้)

      พรก หมายถึง กะลามะพร้าว (ภาษาใต้)

      พริ้มๆ หมายถึง เคลิ้มๆ (ภาษาใต้)

      พ่อหัวผ้า หมายถึง ผู้เป็นที่รัก (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ฟากเริน หมายถึง ไม้ฟากปูพื้นเรือน (ภาษาใต้)

  • ภ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ภาษาถิ่นในประเทศไทย หมายถึง ภาษาพูด  ภาษาเขียนแตกต่างไปจากภาษากรุงเทพฯ มี 2 ประเภท คือ ภาษาถิ่นตระกูลไทย และภาษาถิ่นชนกลุ่มน้อยในประเทศไทย

  • ม  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      มาน หมายถึง มีครรภ์  (ภาษาล้านนา)

      เมิน หมายถึง นาน (ภาษาล้านนา)

      มัก หมายถึง ชอบ (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      ม่วน หมายถึง สนุก (ภาษาล้านนา)

      แม่ญิง หมายถึง ผู้หญิง (ภาษาล้านนา)

      แม่ฮ้าง , แม่ร้าง หมายถึง แม่ม่ายผัวทิ้ง (ภาษาล้านนา)

      แม่นาย หมายถึง แม่ของลูก (ภาษาล้านนา)

      มาต้อน หมายถึง มาฝาก (ภาษาล้านนา)

      มาเถิง หมายถึง มาถึง (ภาษาล้านนา)

      มัก หมายถึง ชอบ พอใจ (ภาษาอีสาน)

      แม่น หมายถึง ถูก (ภาษาอีสาน)

      ม้อน หมายถึง ตัวไหม (ภาษาอีสาน)

      มื้อเวน หมายถึง เวลากลางวัน  (ภาษาอีสาน)

      มื้อคืน หมายถึง เวลากลางคืน (ภาษาอีสาน)

      แมวโพง หมายถึง แมวคราว (ภาษาอีสาน)

      แม่สิโจม หมายถึง แม่จะอุ้ม (ภาษาอีสาน)

      แมงน้อย หมายถึง แมลงหวี่ (ภาษาอีสาน)

      มอน หมายถึง ใบหม่อน (ภาษาอีสาน)

      มิดมี่ หมายถึง เงียบสงัด (ภาษาอีสาน)

      มาต้อน หมายถึง มาฝาก (ภาษาอีสาน)

      มาหล้า หมายถึง มาล่าช้า หรือมาทีหลัง (ภาษาใต้)

      โม่ หมายถึง โง่ (ภาษาใต้)

      ไม่โร้ หมายถึง ไม่รู้ (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ย้อน หมายถึง เพราะว่า (ภาษาล้านนา)

      เยียะ หมายถึง ทำ , สร้าง (ภาษาล้านนา)

      ยาม หมายถึง เยี่ยมเยือน (ภาษาอีสาน)

      ย้อน หมายถึง เพราะว่า (ภาษาล้านนา)

      ยำ หมายถึง ยำเกรง  (ภาษาอีสาน)

      ย่าน หมายถึง กลัว (ภาษาอีสาน)

      ย้อน หมายถึง เพราะ (ภาษาอีสาน)

      ย้อง หมายถึง ยกย่อง (ภาษาอีสาน)

      ย่าง หมายถึง เดิน (ภาษาอีสาน)

      ยาง หมายถึง ยางพารา (ภาษาใต้)

      ยิ่งหวา หมายถึง ยิ่งกว่า (ภาษาใต้)

      ยังเหลย หมายถึง ยังอีก (ภาษาใต้)

  • ร  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ราน หมายถึง ร้าว (ภาษาใต้)

      เริน หมายถึง เรือน (ภาษาใต้)

      เรินตีน หมายถึง เรือนทางทิศเหนือ (ภาษาใต้)

      เรินตก หมายถึง เรือนทางทิศตะวันตก (ภาษาใต้)

      เรินออก หมายถึง เรือนทางทิศตะวันออก (ภาษาใต้)

      ราเย็น (คำยืมภาษามลายู) หมายถึง ความขยัน (ภาษาใต้)

      ร่าย หมายถึง เตร่ เร่ (ภาษาใต้)

  • ล  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ลำ หมายถึง อร่อย (ภาษาล้านนา)

      ล่น หมายถึง รีบวิ่ง (ภาษาล้านนา)

      ลาย หมายถึง ลวดลาย กลวิธี (ภาษาล้านนา)

      ลูน หมายถึง ภายหลัง (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      ล้ำ หมายถึง เกิน (ภาษาล้านนา)

      ลุ่ม หมายถึง ข้างล่าง  (ภาษาล้านนา)

      ละอ่อน หมายถึง เด็ก (ภาษาล้านนา)

      ลวด หมายถึง เลย (ภาษาล้านนา)

      เล่า หมายถึง ทำซ้ำ (ภาษาอีสาน)

      ลั้ว หมายถึง ผ้าแพรบางรื่น (ภาษาอีสาน)

      ลางเทื่อ หมายถึง บางครั้ง (ภาษาอีสาน)

      ล้องช้วย หมายถึง เหยียดตรง (ภาษาอีสาน)

      ลูกหว้าแก่ หมายถึง ลูกหว้ายังไม่สุก (ภาษาใต้)

      ลูกท้อน หมายถึง ผลกระท้อน (ภาษาใต้)

      ลูกพลับ หมายถึง ผลมะพลับ (ภาษาใต้)

      ลูกโล้ หมายถึง ลูกคู่และผู้ติดตามคณะโนรา (ภาษาใต้)

      ลอกอ หมายถึง มะละกอ (ภาษาใต้)

      ล่า หมายถึง เลื้อย หรือทอดยอด (ภาษาใต้)

      โลก หมายถึง ลูก (ภาษาใต้)

      โลกบาว หมายถึง ลูกชายวัยหนุ่ม (ภาษาใต้)

  • ว   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      วรรณกรรมมุขปาฐะ หมายถึง คำพูด คำบอกเล่า คำร้องที่ไม่มีการจดบันทึก แต่บอกเล่ากันต่อๆ มา อาศัยการจดจำรุ่นต่อรุ่น เช่น เพลงพื้นเมือง นิทานพื้นบ้าน เป็นต้น

      วรรณกรรมลายลักษณ์อักษร  หมายถึง คำพูด คำบอกเล่า คำร้อง บันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรด้วยอักษรไทย ขอม มอญ ฯลฯ บันทึกในแผ่นศิลา ใบลาน สมุดไทย เป็นต้น

      ว้อง หมายถึง โค้ง โง้ง (ภาษาล้านนา)

      เว้า หมายถึง พูด (ภาษาอีสาน)

      เว้าง่าย หมายถึง พูดง่าย (ภาษาอีสาน)

      เว้าผู้บ่าว หมายถึง พูดกับชายหนุ่ม (ภาษาอีสาน)

      วน หมายถึง วุ่นวาย (ภาษาอีสาน)

      วาน หมายถึง ทวารหนัก (ภาษาใต้)

      วร หมายถึง จีวร (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ศัพท์ร่วมตระกูล หมายถึง คำศัพท์ภาษาไท – ไต เรียกอย่างนี้เพื่อพิสูจน์ว่าเป็นภาษาในตระกูลเดียวกัน มี 2 ชนิด คือ คำศัพท์ร่วมแท้ และคำศัพท์ร่วมเสียงปฏิพาค

      ศัพท์ร่วมแท้ หมายถึง คำศัพท์ร่วมกลุ่มที่มีความละม้ายคล้ายคลึงทั้งรูปเขียนและเสียง เช่น ไท – ลาว ใช้ศัพท์คำเดียวกัน ไก่ – ไก๊ ไม้ – ไม่ ห้า – ห่า ฯลฯ เสียงวรรณยุกต์ต่างกันไปบ้าง เป็นเรื่องธรรมดา

      ศัพท์ร่วมเสียงปฏิพาค หมายถึง ปฏิภาค หมายความว่า รูปและเสียงต่างกันเป็นแนวเดียวกัน เช่น ภาษาไทยกรุงเทพฯ ออกหน่วยเสียงพยัญชนะระเบิดมีลม ค-ช-ท-พ แต่ภาษาไตใหญ่ – ไตเหนือ ออกเสียงเป็น   ก-จ-ต-ป ดังอย่างคำ คน – กน, ช้าง – จ๊าง, ที่ – ตี้, พี่ – ปี๊, พ่อชาย – ป้อจาย ฯลฯ

  • ษ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….
  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      เสี้ยง หมายถึง หมด (ภาษาล้านนา)

      สาด หมายถึง เสื่อ (ภาษาล้านนา)

      สุด หมายถึง มุ้ง (ภาษาล้านนา)

      ส่อ หมายถึง ส่อเสียด นินทา  (ภาษาล้านนา)

      ส้อน หมายถึง ช้อนขึ้นมา (ภาษาล้านนา)

      ใส่ซ้า หมายถึง ใส่ตะกร้า (ภาษาล้านนา)

      สับตา หมายถึง จิกตา (ภาษาล้านนา)

      โส หมายถึง พูดคุย (ภาษาอีสาน)

      เสี่ยว หมายถึง เพื่อนรัก (ภาษาอีสาน)

      สาวผู้ดี หมายถึง สาวสวย (ภาษาอีสาน)

      สะเดิด หมายถึง ผวา ตกใจกลัว (ภาษาอีสาน)

      สิ หมายถึง จะ (ภาษาอีสาน)

      ส่วย หมายถึง ล้าง ชำระ (ภาษาอีสาน)

      ส้อน หมายถึง ช้อน (ภาษาอีสาน)

      สุ่ม หมายถึง เครื่องมือจับปลาสานด้วยไม้ไผ่ (ภาษาใต้)

      สึก หมายถึง ลาสิกขา (ภาษาใต้)

      สาร หมายถึง ข้าวสาร (ภาษาใต้)

      สวดหนังสือ หมายถึง อ่านหนังสือ (ภาษาใต้)

  • ห  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      หื้อ หมายถึง ให้ (ภาษาล้านนา)

      หลวก หมายถึง ฉลาด  (ภาษาล้านนา)

      หัน หมายถึง เห็น (ภาษาล้านนา)

      หย้อง หมายถึง แต่งตัว (ภาษาล้านนา)

      แหล้ง , แล่ง หมายถึง รังกระสุน ที่เก็บกระสุนดินดำหรือลูกศร  (ภาษาล้านนา)

      หิง หมายถึง สวิง (ภาษาล้านนา)

      หึก หมายถึง หนา  (ภาษาล้านนา)

      หนาน หมายถึง ทิด (ภาษาล้านนา)

      หีบ หมายถึง ซด (ภาษาล้านนา)

      หล้า หมายถึง ล่าช้า (ภาษาล้านนา)

      หลับบ่ชื่น หมายถึง หลับไม่เต็มอิ่ม (ภาษาล้านนา)

      หลับแถม หมายถึง หลับอีก (ภาษาล้านนา)

      หน้อย หมายถึง น้อย (ภาษาล้านนา)

      หีบ หมายถึง หนีบ (ภาษาล้านนา)

      หื้อ หมายถึง ให้ (ภาษาล้านนา)

      ม่ำข้าว หมายถึง บดข้าว (ภาษาล้านนา)

      หน่วยหนึ่ง หมายถึง ผลหนึ่ง (ภาษาล้านนา)

      หลับเหียะ หมายถึง หลับเสีย (ภาษาล้านนา)

      หลาย หมายถึง มาก (ภาษาอีสาน)

      หลา หมายถึง เครื่องปั่นฝ้ายหรือด้าย (ภาษาอีสาน)

      หน หมายถึง ขยาดกลัว (ภาษาอีสาน)

      หลัก หมายถึง ฉลาด (ภาษาอีสาน)

      หม้อนาฮก หมายถึง นรก (ภาษาอีสาน)

      หยาบ หมายถึง เหนียวแน่น (ภาษาอีสาน)

      หลับตาจ้อยๆ หมายถึง หลับให้สนิท (ภาษาอีสาน)

      หัวเฮือ หมายถึง หัวเรือ (ภาษาอีสาน)

      หล่ม หมายถึง ล่ม (ภาษาอีสาน)

      หมากสีดา หมายถึง ผลฝรั่ง (ภาษาอีสาน)

      หนัง หมายถึง หนังตะลุง (ภาษาใต้)

      หล้า หมายถึง ล่าช้า (ภาษาใต้)

      หัวที หมายถึง เริ่มต้น (ภาษาใต้)

      เหนียว หมายถึง ข้าวเหนียว (ภาษาใต้)

      เหมือง หมายถึง ร่องน้ำสำหรับชักน้ำไปหล่อเลี้ยงพืช (ภาษาใต้)

      หลวงยาย หมายถึง แม่ยาย (ภาษาใต้)

      หลิ่ง หมายถึง ตลิ่ง (ภาษาใต้)

      หัสถ์ หมายถึง คฤหัสถ์ (ภาษาใต้)

      หัว หมายถึง หัวเราะ (ภาษาใต้)

      หัวทอย หมายถึง หัวโข่ง (ภาษาใต้)

      แห้วหูฟัง หมายถึง เงี่ยหูฟัง (ภาษาใต้)

      หางหลุ้น หมายถึง หางสั้นกุด (ภาษาใต้)

      เหมียน หมายถึง เสมียน (ภาษาใต้)

      เหลย หมายถึง อีก (ภาษาใต้)

      หัวแหวน หมายถึง ผู้มีค่า (ภาษาใต้)

  • อ  ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      อักษรขอมไทย คือ อักษรโบราณที่ใช้บันทึกวรรณกรรมไทย โดยใช้ตัวอักษรเขมรเดิม แต่ประสมอักษรและอักขรวิธีไทย

      อักษรท้องถิ่น หมายถึง ตัวหนังสืออันประกอบด้วย พยัญชนะ สระ และวรรณยุกต์ซึ่งไม่ใช่อักษรที่เขียนในวรรณกรรมแบบฉบับ มีทั้งอักษรไทยโบราณ อักษรไทน้อย อักษรขอมไทย อักษรธรรม อักษรมอญ ฯลฯ

      อักษรไทน้อย หมายถึง อักษรไทยรับอิทธิพลไปจากอักษรสุโขทัย โดยเฉพาะรับรูปแบบผ่านอักษรฝักมะขามประมาณ ปี พ.ศ. 2095  คำนี้ใช้คู่กับอักษรไตใหญ่หรืออักษรใหญ่ คือ อักษรธรรมล้านนา และอักษรธรรมอีสาน

      อักษรฝักขาม, อักษรฝักมะขาม หมายถึง อักษรไทยที่มีรูปแบบพัฒนาไปจากอักษรสุโขทัยโดยเฉพาะอักษรไทยสมัยพระมหาธรรมราชาลิไท อักษรรูปทรงสูง เส้นหยักคล้ายฝักมะขาม ใช้เขียนอ่านทางภาคเหนือของไทย ในช่วงสมัยราชวงศ์มังราย

      อักษรธรรม หมายถึง อักษรโบราณที่ใช้บันทึกวรรณกรรมไทย เชื่อกันว่า พ่อขุนมังรายมหาราชเป็นผู้คิดค้นดัดแปลงตัวอักษรมอญ – พม่า มาใช้โดยประสมอักษรแบบอักขรวิธีไทย อักษรธรรม มีอักษรธรรมล้านนา อักษรธรรมอีสาน

      อู้ หมายถึง พูด (ภาษาล้านนา)

      อย่าไห้ หมายถึง อย่าร้องไห้ (ภาษาล้านนา)

      อี่นาย หมายถึง เด็กเล็กๆ (ภาษาล้านนา)

      แอ่วซื้อ หมายถึง เที่ยวซื้อ (ภาษาล้านนา)

      ออนซอน หมายถึง น่ารัก น่าทะนุถนอม (ภาษาล้านนา)

      ออนซอน หมายถึง ชื่นชมยินดี (ภาษาอีสาน)

      อ้วยส้วย หมายถึง ไม่ต้องกังวล (ภาษาล้านนา)

      ออย หมายถึง ปลอบโยน (ภาษาอีสาน)

      อ่ง หมายถึง ถือตัว หยิ่ง (ภาษาอีสาน)

      อู่ หมายถึง เปล (ภาษาอีสาน)

      อู่ผ้า หมายถึง เปลผ้า (ภาษาอีสาน)

      อย่าติดคิง หมายถึง อย่างเคลื่อนไหวร่างกาย (นอนนิ่งๆ) (ภาษาอีสาน)

      อย่าพาโล หมายถึง อย่ากวนใจ อย่าดื้อ (ภาษาอีสาน)

      เอื้อย หมายถึง พี่สาวคนโต (ภาษาอีสาน)

      เอาพ่อ หมายถึง หาพ่อ (ภาษาอีสาน)

      เอิ้น หมายถึง เรียก (ภาษาอีสาน)

      อึด หมายถึง อด (ภาษาอีสาน)

      แอ่ว หมายถึง อ้อน (ภาษาอีสาน)

      อี้ หมายถึง จะ (ภาษาใต้)

  •   ………………………………………………………………………………………………………………………………….

      ฮัก หมายถึง รัก (ภาษาล้านนา)

      เฮา หมายถึง เรา (ภาษาล้านนา)

      ฮ่ำฮ้อง หมายถึง ร่ำร้อง (ภาษาล้านนา)

      ฮ้องไห้ หมายถึง ร้องไห้ (ภาษาอีสาน)

      เฮือน หมายถึง เรือน (ภาษาล้านนา, ภาษาอีสาน)

      แฮ้ง หมายถึง แร้ง (ภาษาอีสาน)

      ฮู หมายถึง รู (ภาษาอีสาน)

      เฮ็ด หมายถึง ทำ (ภาษาอีสาน)

      ฮั้ว หมายถึง รั้ว (ภาษาอีสาน)

      เฮือง หมายถึง รุ่งเรือง (ภาษาอีสาน)

      แฮง หมายถึง แรง (ภาษาอีสาน)

      แฮ หมายถึง ผ้าแพรอย่างดี  (ภาษาอีสาน)

      เฮียนไก้ หมายถึง เรือนใกล้ (ภาษาอีสาน)

      ฮอด หมายถึง ถึง (ภาษาอีสาน)

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: