สำนวนภาคใต้


สำนวนภาคใต้

          สำนวนภาคใต้ เป็นสำนวนที่มีลักษณะเฉพาะในเรื่องของภาษาถิ่นที่ใช้คำพูดสั้น ห่วนตามแบบฉบับชาวใต้ แต่ยังคงหมายความได้ครบถ้วนสมบูรณ์ สำนวนมีการเปรียบเทียบได้ดี แต่อาจจะเข้าใจยากเพราะเป็นภาษาถิ่น

ตัวอย่าง สำนวนภาคใต้ (ประพนธ์ เรืองณรงค์ , 2552, หน้า 35)
กลองโนรากลองหนัง ดังกว่ากลองวัด
         หมายถึง สนใจความบันเทิงมากว่าสนใจธรรมะ
เกลียดขี้ขี้ตาม เกลียดความความคิด
         หมายถึง เกลียดสิ่งใด มักได้สิ่งนั้น
ไก่ดีตีเมื่อหล้า ไก่ขี้ข้าตีหัวที
         หมายถึง ไก่ตัวเก่งมักชนกันเป็นคู่ท้ายๆ ส่วนไก่รองบ่อนมักชนกันเป็นคู่แรกๆ
ขวัญข้าวเท่าหัวเรือ ขวัญเกลือเท่าหัวช้าง 
         หมายถึง การรู้จักบุญคุณของสิ่งที่ให้คุณแก่ชีวิตเรา ดังเช่นข้าวและเกลือ
ข้างในไฟคลอก ข้างนอกวันทอ
         หมายถึง เก็บความโกรธไว้มิให้ผู้อื่นรู้
ข้ามก็ไม่รอด ลอดก็ไม่พ้น
         หมายถึง จะข้ามก็ไม่ได้ จะลอด (หนี) ก็ลอดไม่ได้ หมายถึง มนุษย์หลีกไม่พ้นเกิดแก่เจ็บตาย หรือไม่พ้นเคราะห์กรรมที่ตามมา
ขี้ไก่ไม่ให้หก ขี้นกไม่ให้หล่น
         หมายถึง แสดงความรอบคอบ รู้จักเก็บเล็กผสมน้อย
ขุดดินนุ่งแพร แลไม่งาม
         หมายถึง นุ่งแพรขุดดินมองดูไม่สวยงาม หมายถึงทำตนไม่เหมาะสมกับฐานะ
คนมาทีหลัง กินดังเหนียว หรือ คนมาหล้า กินลูกหว้าแก่
         หมายถึง คนทำงานล่าช้าย่อมเสียเปรียบผู้อื่น
ชื่อได้ข้า หน้าได้พี่เณร
         หมายถึง การทำงานบางครั้งความเหนื่อยเป็นของผู้ทำ แต่การได้หน้าหรือได้เกียรติเป็นของผู้อื่น
ตื่นสายให้สร้างสวนพร้าว ตืนเช้าให้สร้างสวนยาง
         หมายถึง การประกอบอาชีพให้เหมาะสมกับอุปนิสัย
ถือฆ้องให้เพื่อนตี ตรันวานหมีให้เพื่อนเล่น
         หมายถึง ทำประโยชน์ให้แก่ผู้อื่น แต่ตัวเองต้องเหน็ดเหนื่อย บางครั้งถึงกับเสี่ยงภัย
น้ำเต้าล่ามา ขี้พร้าล่าไป
         หมายถึง การช่วยเหลือเอื้อเฟื้อซึ่งกันและกัน หรืออาจหมายถึงบุคคลเฉื่อยชา ล่าช้า ทำงานด้วยกัน
เน่งเขาว่าโม่ ครั้งโฉเขาว่าบ้า
         หมายถึง ถ้านิ่งเฉยไม่พูด เขาก็หาว่าเป็นคนโง่ แต่ถ้าพูดมากและเสียงดัง เขาก็หาว่าเป็นคนบ้า

สำนวนภาคกลาง


สำนวนภาคกลาง

          สำนวนในภาคกลางนี้ จะเกี่ยวข้องกับวิถีชีวิตและการเปรียบเทียบเปรียบเปรยใน
สิ่งรอบตัว ซึ่งบางสำนวนมีความคล้องจองกัน และความหมายเฉียบคม และยังใช้พูดกันอยู่
ในปัจจุบัน

ตัวอย่าง สำนวนภาคกลาง (ประพนธ์ เรืองณรงค์ , 2552, หน้า 12)

กำแพงมีหู ประตูมีช่อง หรือกำแพงมีหู ประตูมีตา
          หมายถึง การพูดหรือกระทำอะไรก็ตาม ต้องระมัดระวัง เพราะความลับไม่มีในโลก
กินเหมือนหมู อยู่เหมือนหมา
          หมายถึง ความเป็นอยู่เละเทะ ไม่เป็นระเบียบ
กินอยู่กับปาก อยากอยู่กับท้อง
          หมายถึง รู้ดีอยู่แก่ใจ เพราะทำเองแล้วแสร้งไม่รู้ไม่เห็น
เกลียดตัวกินไข่ เกลียดปลาไหลกินน้ำแกง
          หมายถึง เกลียดตัวเขา แต่อยากเอาประโยชน์จากเขา
ขุนนางใช่พ่อแม่ หินแง่ใช่ตายาย
          หมายถึง ถ้าไม่ใช่ญาติผู้ใหญ่ของตน ก็ไม่ควรไว้วางใจใคร
เข้าตามตรอก ออกตามประตู 
          หมายถึง ทำตามธรรมเนียมประเพณี
เข้าเมืองตาหลิ่ว ต้องหลิ่วตาตาม
          หมายถึง ประพฤติตนให้เหมาะสมกับกาลเทศะ
คนรักเท่าผืนหนัง คนชังเท่าผืนเสื่อ
          หมายถึง คนรักมีน้อย คนชังมีมาก
ความวัวยังไม่หาย ความควายเข้ามาแทรก
          หมายถึง เรื่องหนึ่งยังไม่จบสิ้น มีเรื่องอื่นอีกเข้ามาแทรก
ฆ่าไม่ตาย ขายไม่ขาด
          หมายถึง มีความผูกพันกันจนไม่อาจทำร้ายกันได้
งานหลวงไม่ขาด งานราษฎร์ไม่เสีย
          หมายถึง ทำงานไม่บกพร่องทั้งงานส่วนรวมและงานส่วนตัว
จอดเรือให้ดูฝั่ง จะนั่งให้ดูพื้น
          หมายถึง ทำอะไรควรพิจารณาให้รอบคอบ
เจ้าไม่มีศาล สมภารไม่มีวัด
          หมายถึง ผู้ไม่มีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง
ชักน้ำเข้าลึก ชักศึกเข้าบ้าน
          หมายถึง นำความวิบัติมาสู่ตนและพวกพ้อง
ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์
          หมายถึง ไม่เอาธุระ ไม่เอาใจใส่
ช้างตายทั้งตัวเอาใบบัวมาปิด
          หมายถึง ความชั่วที่คนทั่วไปทราบกันแล้ว ยากที่จะปกปิด

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.